Home Tags Posts tagged with "επιθετικότητα"

επιθετικότητα

Το πρόσφατο, πολύ δυσάρεστο, τραγικό περιστατικό με το πεντάχρονο παιδάκι που έχασε την ζωή του είναι ίσως το πρώτο με αυτή την κατάληξη που έχει συμβεί στην χώρα μας. Δυστυχώς, για κάποιους από εμάς που ασχολούμαστε με το θέμα «σκύλος», με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτό ήταν ένα γεγονός που «περίμενε να γίνει» και από τύχη δεν είναι αρκετά συχνότερο. Δεν θα αναλύσουμε, ούτε και θα ασχοληθούμε συγκεκριμένα με το περιστατικό της Κοζάνης. Δεν θα είχε καμία αξία και κανένα νόημα και αρκεί μόνο να εκφράσουμε την βαθιά μας λύπη.

Για όσους περιμένουν να διαβάσουν για «επικίνδυνα σκυλιά», να δουν λίστες και κατατάξεις επικινδυνότητας φυλών, να διαβάσουν για σαγόνια που «κλειδώνουν» και σκυλιά που «κάνουν μόνο για φύλακες» να προτείνουμε να κλείσουν το άρθρο και να προχωρήσουν σε κάτι άλλο διότι δεν θα ικανοποιηθούν. Επίσης, δεν θα ικανοποιηθούν όσοι περιμένουν να διαβάσουν για το πόσο «γλυκούλικα» είναι όλα τα σκυλάκια και πως το μόνο που χρειάζεται ο κάθε σκύλος, ανεξάρτητα της φυλής, του τύπου, του μεγέθους ή της ιδιοσυγκρασίας του είναι «αγάπη και μια αγκαλιά και όλα θα πάνε καλά»…

Το να προσπαθήσουμε γρήγορα και απλοϊκά να πούμε «τι φταίει» θα ήταν τουλάχιστον γελοίο! Θα ήταν λάθος να προσεγγίσουμε το θέμα από πλευράς φυλών και καταλληλότητας αυτών για «αστική συμβίωση», όπως λάθος θα ήταν να «ρίξουμε όλα τα βάρη» στον «κακό ιδιοκτήτη» που δε μεγάλωσε σωστά τον σκύλο του, τον κακοποίησε ή τον εκπαίδευσε λάθος, κλπ. Αυτό το αποτέλεσμα, ακόμα και αν δεν είναι ο θάνατος ενός παιδιού ή ενός ενήλικα μα ένας πολύ σοβαρός τραυματισμός, δεν είναι μονοπαραγοντικό αλλά πολυπαραγοντικό. Είναι πολλά μικρά λάθη που γίνονται σταδιακά, περνούν απαρατήρητα ή κρίνονται ως ασήμαντα, συσσωρεύονται και αρκεί μια «σπίθα» για να μας δώσει την «έκρηξη».

Τα λάθη ξεκινούν ακόμα και πριν από την εκπαίδευση και την υπερτιμημένη και παρανοημένη «κοινωνικοποίηση» του κουταβιού, που κάποιοι θα βιάζονταν να υπογραμμίσουν. Τα λάθη ξεκινούν ακόμα πιο πριν και από την επιλογή σκύλου που κάποιοι πιο «υποψιασμένοι» μπορεί να επεσήμαναν. Τα λάθη ξεκινούν από τους λόγους και τα κίνητρα που μας ωθούν να αποκτήσουμε σκύλο και από τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την «ιδιοκτησία ενός σκύλου» εν γένει.

Τις περισσότερες φορές ακούμε ή διαβάζουμε ανθρώπους να θέλουν «ένα σκύλο για τα παιδιά», «ένα σκύλο για διαμέρισμα», «ένα σκύλο για οικογένεια», «ένα σκύλο που να μην χρειάζεται πολύ άσκηση» και πολύ σύνηθες και «σημείο των καιρών»… «ένα σκύλο φύλακα». Μπαίνουν, δηλαδή, μπροστά στην απόφαση μας να αποκτήσουμε σκύλο ανάγκες μας, πόθοι μας για μια εικόνα της κατοχής σκύλου (ο σκύλος και η οικογένεια, όλοι ευτυχισμένοι… ο σκύλος που παίζει ανέμελα με τα παιδιά, κ.α.), ανασφάλειες που η κοινωνία μας προκαλεί (ανάγκη για συναναστροφή, αναγνώριση, επιβεβαίωση μέσω του σκύλου ή ανάγκη να νιώσουμε ασφάλεια). Μέσα σε όλα αυτά ξεχνάμε πως ο σκύλος δεν είναι κάτι το υποχρεωτικό και πως για όλα τα παραπάνω υπάρχουν καλύτερα «οχήματα» από τον σκύλο, λιγότερο απαιτητικά και με μικρότερο ρίσκο αποτυχίας, σε οποιοδήποτε επίπεδο.

Κάποιοι έχουν μια παρεξηγημένη έννοια της «ελευθερίας» και της «φυσικής ζωής» στο μυαλό τους και άλλοι μια στρεβλή έννοια της «πειθαρχίας» και του «αρχηγού». Πάνω από όλα ο σκύλος πρέπει να είναι απόλυτα ενταγμένος στην ανθρώπινη κοινωνία μας και η κατοχή του, η συμβίωση μας μαζί του να έχει ως αξίωμα τον σεβασμό σε δύο επίπεδα, τον σεβασμό στην φύση του σκύλου και τον σεβασμό στον συνάνθρωπο μας.

Θα μπορούσαμε να αναλύσουμε αρκετά τα λάθη και τις παρανοήσεις σε αυτό το επίπεδο, μα για το συγκεκριμένο άρθρο είναι πιο χρήσιμο να περάσουμε στο επόμενο στάδιο. Το στάδιο της απόκτησης σκύλου που είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, συγκεχυμένο με το προηγούμενο. Δεν έχουμε καταλάβει τι σημαίνει επιλέγω συγκεκριμένη φυλή ή τύπο σκύλου και για ποιους λόγους, πότε αυτό έχει σημασία και πότε δεν έχει, δεν έχουμε καταλάβει τι σημαίνει γνωρίζω το γενεαλόγιο του σκύλου μου και τους προγόνους του και που αυτό έχει σημασία, τι σημαίνει γνωρίζω την ιστορία και τα χαρακτηριστικά της φυλής που επιθυμώ, τι σημαίνει «παίρνω σκυλάκι από το φίλο που τα ζευγάρωσε», «το πήρα από το κατάστημα της γειτονιάς», «το πήρα από καλό εκτροφείο με γονείς πρωταθλητές» και που αυτά έχουν σημασία και που όχι…

Τις περισσότερες φορές μένουμε απλά στο «φαίνεσθαι» σε κάθε επίπεδο. Μένουμε στην εμφάνιση του σκύλου που μας αρέσει, στο πόσο μας εντυπωσιάζει, μένουμε στο πόσο μας εντυπωσιάζουν μεμονωμένες εικόνες και στιγμιότυπα αυτών των σκύλων σε βιβλία, βίντεο, συναντήσεις ή αφηγήσεις, μένουμε στο πόσο μας εντυπωσιάζει ο μύθος της ιστορίας της φυλής, μένουμε στο πόσο μας εντυπωσιάζει ο πωλητής στο κατάστημα ή ο πωλητής εκτροφέας… Πρέπει να αφήσουμε στην άκρη τις εντυπώσεις και τους εντυπωσιασμούς και να κοιτάμε στοιχεία, γεγονότα, αριθμούς και να συζητούμε περισσότερο με αυτούς που δεν μας λένε αυτά που θέλουμε να ακούσουμε, να ζητάμε περισσότερες πληροφορίες από αυτούς που μας «δυσαρεστούν», που δεν μας αρέσουν οι απαντήσεις τους.

Έτσι γρήγορα και επιγραμματικά φτάνουμε στο στάδιο ένταξης και εισαγωγής του σκύλου στην ζωή μας, στο στάδιο της εκπαίδευσης του και της «καημένης» κοινωνικοποίησης. Το κουταβάκι που αποκτήσαμε και πρωταρχικός του ρόλος θα είναι η συντροφιά και η συμβίωση με εμάς και τους γύρω μας δεν έχει κάποιο υποχθόνιο και σατανικό σχέδιο να μας εξουσιάσει ή να μας σκοτώσει, δεν έχει σκοπό να βλάψει εμάς ή κάποιον άλλο. Μπορεί όμως να φτάσουμε εκεί αν δεν γνωρίζουμε ήδη ή δεν έχουμε την διάθεση να μάθουμε να επικοινωνούμε με τον σκύλο μας και ιδιαίτερα αν έχουν προηγηθεί και λάθη, μικρά ή μεγάλα, στα προηγούμενα στάδια. Δεν χρειάζεται να «σπάσουμε τον τσαμπουκά» ή να «δείξουμε ποιος είναι αρχηγός» για τον ίδιο λόγο που δεν πρέπει να πιστεύουμε πως όλα θα κυλήσουν υπέροχα αν «αγκαλιάζουμε και φιλάμε συνέχεια το σκύλο μας» και αν τον «αγαπάμε». Δεν είναι κακό μα απαραίτητο να μάθουμε τους τρόπους που οι σκύλοι επικοινωνούν και συνδιαλέγονται, πρέπει να κατανοήσουμε και να σεβαστούμε την φύση τους, να είμαστε δίκαιοι μαζί τους… Δίκαιοι στην αυστηρότητα και την τρυφερότητα μας.

Κοινωνικοποίηση δεν είναι «πάω τον σκύλο μου στην πλατεία που έχει σκυλάκια και παιδάκια και πολλούς ανθρώπους για να γίνει… κοινωνικός»… Η κοινωνικοποίηση, όταν αναφέρεται στα σκυλιά, δεν σημαίνει να πηγαίνεις σε parties και clubs. Κοινωνικοποίηση είναι η μεθοδική και σταδιακή εισαγωγή του σκύλου σε ερεθίσματα που πρόκειται ή μπορεί να συναντήσει και να αντιμετωπίσει, η αξιολόγηση της αντίδρασης τους σε σχέση με τον τύπο ή την φυλή του και η αντιμετώπιση ή το «φινίρισμα» αυτής της αντίδρασης από μέρους μας ώστε να εξασφαλίζει μια, όσο το δυνατόν, καλύτερη συμβίωση και προσαρμογή του σκύλου με εμάς και τον περίγυρο μας.

Ο σκύλος μας μπορεί (και είναι μάλλον φυσιολογικό) να μην ανέχεται κάθε σκύλο να τον καβαλά ή κάθε περαστικό να τον χαϊδεύει μα εμείς θα πρέπει να γνωρίσουμε ποιες είναι οι αντιδράσεις του και αν είναι ακραίες, να μην τις δεχτούμε απλά και να συνεχίσουμε διότι «έτσι είναι» μα να δουλέψουμε ώστε να απομακρυνθούμε από τα άκρα, να απομακρυνθούμε από το ρίσκο «τραγικού συμβάντος», να αποκτήσουμε περισσότερο έλεγχο της κατάστασης, να εξομαλύνουμε την κατάσταση και να σεβαστούμε τις ιδιαιτερότητες του σκύλου μας μα και τον συνάνθρωπο μας.

Σαν τελικό στάδιο έρχεται αυτό της καθημερινότητας, του τρόπου ζωής μας, του τι θεωρούμε δικαίωμα και τι υποχρέωση, του τι θεωρούμε δεδομένο μα και τι τελικά είναι δεδομένο. Βασικοί κανόνες όπως:

  1. Ο σκύλος είναι πάντα με λουρί (δεμένος) σε δημοσίους χώρους μα και ιδιωτικούς όταν υπάρχουν πολλά άγνωστα πρόσωπα, παιδιά ή απρόσμενες καταστάσεις.
  2. Ο σκύλος μας πρέπει να γνωρίζει βασικές εντολές και μέσα σε αυτές να είναι και το «Μη» και «Άστο».
  3. Ο σκύλος μας δεν θα πρέπει να μένει χωρίς επίβλεψη με πολύ μικρά παιδιά, ακόμα και αν είναι δικά μας.
  4. Ο σκύλος μας θα πρέπει να γνωρίζει (να του έχουμε δείξει) πως και πόσο να χρησιμοποιεί το στόμα του στο παιχνίδι.
  5. Ο σκύλος μας θα πρέπει να γνωρίζει να συμπεριφέρεται ανάλογα σε παιδιά και ηλικιωμένους, ανθρώπους που κινούνται ή συμπεριφέρονται διαφορετικά από τον μέσο όρο.
  6. Ο σκύλος μας θα πρέπει να έχει αρκετή και κατάλληλη εκτόνωση, τόσο σωματική όσο και πνευματική.
  7. Εμείς θα πρέπει να γνωρίζουμε τις πιθανές αντιδράσεις του σκύλου μας σε καταστάσεις που θα τον εκθέσουμε.
  8. Εμείς θα πρέπει να έχουμε μιλήσει και να μην σταματάμε να μιλάμε και να διδάσκουμε μικρούς και μεγάλους για το πως προσεγγίζουμε, πως παίζουμε και πως συμπεριφερόμαστε σε ένα σκύλο.
  9. Εμείς θα πρέπει να διαβάζουμε και να αναγνωρίζουμε τα σημάδια του στρες στον σκύλο μας και πότε αρχίζει να δυσφορεί με κάτι. Πάντα υπάρχουν σημάδια που οι περισσότεροι δεν γνωρίσουν και δεν παρατηρούν. Θα πρέπει να επεμβαίνουμε κατευναστικά τότε.

Έτσι, λοιπόν, πίσω από κάθε επικίνδυνο ή πιθανά επικίνδυνο σκύλο, «κρύβονται» πολλοί άνθρωποι που έδρασαν ανεύθυνα και επικίνδυνα. Από άγνοια, από βλακεία, από ανευθυνότητα. Όταν βρισκόμαστε μπροστά από ένα τόσο τραγικό γεγονός, σαν αυτό που συνέβει πριν λίγες μέρες, βλέπουμε μόνο την «κορυφή του παγόβουνου», το αποτέλεσμα πολλών, διαδοχικών, συσσωρευμένων λαθών που οδήγησαν σε αυτό. Ας πάψουμε να παίρνουμε αψήφιστα και ελαφρά τις επιλογές μας (ποιος σκύλος μας αρέσει, γιατί, από που θα τον πάρουμε, πως και που θα τον εκπαιδεύσουμε, κ.α.), ας πάψουμε να θεωρούμε μικρά, ασήμαντα ή και χαριτωμένα κάποια πράγματα, ας πάψουμε να επικεντρωνόμαστε σε επουσιώδη και πλασματικά, όπως η ανάγκη για σκύλους «άγριους φύλακες» και ας μην περιμένουμε να (συλ)λυπηθούμε όταν κάτι τέτοιο «ξεσπά».

Παρόμοιοι τίτλοι με τον δικό μας, χωρίς το ερωτηματικό, κοσμούν πολλές σελίδες του διαδικτύου τα τελευταία 24ωρα. Αφορμή ένα περιστατικό σε βενζινάδικο, στην Θεσσαλονίκη, όπου ένας σκύλος Pit Bull φέρεται να τραυμάτισε 9 άτομα, κατά άλλους, 7 άτομα. Η είδηση (αν και δεν αποτελεί είδηση όταν ένας σκύλος δαγκώσει άνθρωπο, όπως έχει πει και διάσημος εκδότης και συμφωνούμε) «έπαιξε» και στα δελτία ειδήσεων με ρεπορτάζ από το σημείο, μαρτυρίες και ένα βίντεο από το κλειστό κύκλωμα του βενζινάδικου.

Διαβάσαμε τα περισσότερα από τα «άρθρα» για το θέμα και δεν είχαν μεγάλες διαφορές, τα περισσότερα αποτελούσαν απλά αναδημοσιεύσεις και copy/paste ακολουθώντας πιστά τα καινούργια ήθη δημοσιογραφίας και αρθρογραφίας. Είδαμε και τα περισσότερα δελτία ειδήσεων όπου εκεί το ρεπορτάζ στο σημείο και οι 2-3 μαρτυρίες, καθώς και τα πλάνα από τους τραυματίες (που ποτέ δεν ξεπέρασαν τους 3) έδωσαν περισσότερα στοιχεία για το περιστατικό.

Οι τραυματίες έχουν δαγκωνιές, όχι ιδιαίτερα σοβαρές (δηλαδή δεν λείπει κομμάτι ή δεν έσπασε κάποιο οστό) και γρατσουνιές, ενώ τα πλάνα από το βίντεο του κλειστού κυκλώματος δείχνουν τον σκύλο να κυκλοφορεί νευρικά και με έκδηλο στρες (αν βέβαια μπορεί κανείς να το αναγνωρίσει), αλλά οι άνθρωποι να συνεχίζουν να βάζουν βενζίνη, για παράδειγμα και μόνο όταν δαγκώνει την φόρμα του ανθρώπου που βάζει βενζίνη, αυτός να τρομοκρατείται (και δεν κατηγορούμε φυσικά τον άνθρωπο που αντιδρά έτσι).

Επίσης, ακούμε ανθρώπους να μαρτυρούν πως το σκυλί ήταν φιλικό και παίζανε μαζί του, αλλά κάποιες στιγμές γυρνούσε και τους δάγκωνε. Στο βίντεο, πάλι, βλέπουμε τους ανθρώπους που δαγκώθηκαν να προσπαθούν να το κλωτσήσουν για να το απωθήσουν, να τρέχουν πανικόβλητοι, να κουνούν χέρια και πόδια και να το γυρίζουν σβούρες. Αν είχαμε και ήχο σίγουρα θα ακούγαμε και φωνές, στριγκλιές και άλλου τύπου φωνητικές εκφράσεις τρόμου και πανικού.

Για να δικαιολογήσουμε μέρος της παρουσίας του ερωτηματικού στον τίτλο, θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε και να «αποσυναρμολογήσουμε» το περιστατικό, σε μικρότερα κομμάτια που θα βοηθήσουν στην κατανόηση του.

Αρχικά, ας δούμε τον σκύλο. Ο σκύλος φαίνεται να είναι σκυλί τύπου Pit Bull, δεν μπορούμε να πούμε Pit Bull με 100% σιγουριά μια που ούτε έχουμε καλή εικόνα του, αλλά κυρίως δεν έχουμε γνώση του γενεαλογικού του δέντρου. Αυτό, από μόνο του, όχι μόνο δεν δικαιολογεί τον τίτλο, αλλά αντίθετα κάνει ακόμα πιο δύσκολη την προσπάθεια να δώσουμε μια λογική εξήγηση. Αυτό συμβαίνει διότι τα σκυλιά Pit Bull είναι μία από τις πιο ανθρωποκεντρικές φυλές και μία από τις φυλές με την μεγαλύτερη ανοχή και υπομονή σε κάθε λάθος (ακόμα και κακή) μεταχείριση από τον άνθρωπο. Με λίγα λόγια, δαγκώνουν ανθρώπους πολύ σπανιότερα σχεδόν από οποιαδήποτε άλλη φυλή σκύλου. Θα μου πείτε τώρα «Μα συνέχεια για Pit Bull ακούμε και διαβάζουμε όταν πρόκειται για επιθέσεις σε ανθρώπους»… και δεν θα έχετε άδικο. Για να απαντήσουμε όμως σε αυτό θα πρέπει να αναλύσουμε τον χώρο των Μ.Μ.Ε., τον ρόλο τους, τον στόχο τους καθώς και να δούμε αρκετές στατιστικές και στοιχεία που θα μας βγάλουν από το παρόν θέμα. Απλά να σχολιάσουμε πως σύμφωνα με τα Μ.Μ.Ε. το 2000 θα κατέστρεφε τα πάντα ένας ηλεκτρονικός ιός, αργότερα η γρίπη των χοίρων και η γρίπη των πτηνών θα αφάνιζε την ανθρωπότητα και πρόσφατα εκεί που ο Έμπολα θα μας έστελνε όλους στον τάφο, ξαφνικά εξαφανίστηκε σαν να μην υπήρχε…

Ξαναγυρνώντας στο θέμα, η φυλή του σκύλου δεν δικαιολογεί το περιστατικό όπως περιγράφεται και οι μαρτυρίες μας λένε πως ο σκύλος ήταν φιλικός και αυτοί έπαιζαν μαζί του. Μέχρι εκεί ταιριάζουν τα πράγματα. Γιατί όμως ξαφνικά ο σκύλος δαγκώνει; Η απάντηση είναι πιο απλή από όσο νομίζεται. Ο σκύλος δαγκώνει διότι έχει στόμα… Βασικά, αυτός είναι ο κύριος λόγος και ενισχύεται από το γεγονός ότι δεν έχει χέρια. Στο παιχνίδι λοιπόν αυτό (όποιο και να είναι) δεν μπορεί να συμμετέχει με κάτι άλλο πέρα από το στόμα του και ναι, έχει δυνατό στόμα και δάγκωμα (εδώ παίζει ρόλο η φυλή ή ο τύπος).

Κατά την διάρκεια, λοιπόν, αυτού του παιχνιδιού ο σκύλος ενθουσιάζεται και ενθουσιάζεται αρκετά μια που η φυλή ή ο τύπος του το δικαιολογούν και αυτό. Πάνω στον ενθουσιασμό του και μην έχοντας μάθει διαφορετικά, βάζει παραπάνω δύναμη στο δάγκωμα. Κάποιος με εμπειρία στα σκυλιά ή ακόμα καλύτερα, με εμπειρία στα δυναμικά σκυλιά θα ήξερε να βάλει «φρένο» σε αυτό το σημείο και να ηρεμήσει τα πνεύματα, μια που παίζει με έναν άγνωστο σκύλο και δεν γνωρίζει την εκπαίδευση του ή τις αντιδράσεις του σε ανάλογες καταστάσεις. Ο άπειρος όμως και χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις άνθρωπος θα αρχίσει να δυσανασχετεί, να φοβάται και πιθανόν να πανικοβάλλεται… και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.

Απότομες κινήσεις, προσπάθεια να απωθήσεις τον σκύλο με χέρια και πόδια, κλωτσιές, φωνές, τρέξιμο… Όχι μόνο δεν θα βελτιώσουν την κατάσταση, αλλά κατά 99% θα την επιδεινώσουν. Εδώ έχει θέση, ξανά, η φυλή ή ο τύπος. Αυτά τα σκυλιά λατρεύουν το «σκληρό παιχνίδι» (physical game) και δε θα κάνουν πίσω, αλλά θα «ανεβάσουν» και αυτά «στροφές». Αν τώρα καταλάβουν πως κάτι άλλο συμβαίνει, αν βρεθούν σε μια κατάσταση που πλέον δεν μοιάζει με παιχνίδι αλλά μοιάζει με μικρή ή μεγάλη απειλή και γενικότερα με εκτός ελέγχου κατάσταση, θα προσπαθήσουν να πάρουν τον έλεγχο. Πως θα το κάνουν τώρα αυτό; Μα με το στόμα (ξανά) κυρίως και με τις κινήσεις τους γύρω από την απειλή ή το ανεξέλεγκτο άτομο. Επίσης, ένα σημείο που η φυλή παίζει ρόλο μια που έχουμε να κάνουμε με σκύλους που «έκαναν καλά» ταύρους και γελάδια ή αγριόχοιρους. Θα δαγκώσουν και θα αφήσουν τα πόδια του ζώου, θα το γυρίζουν γύρω-γύρω, θα πηδήξουν πάνω του, θα γαβγίσουν… θέλουν να πάρουν τον έλεγχο της κατάστασης και όχι να σκοτώσουν το θήραμα και η διαφορά είναι στον τρόπο που δαγκώνουν και κινούνται. Ο σκύλος λοιπόν του βίντεο δεν έδειχνε να θέλει να «τελειώσει» το θέμα, αλλά να το ελέγξει και για αυτό δαγκώθηκαν παραπάνω από ένας άνθρωποι και όχι ένας, με σοβαρότερα τραύματα.

Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το ενδεχόμενο ο σκύλος να είχε χάσει ή να είχε αφεθεί εκεί από τον ιδιοκτήτη του, η δική του νευρικότητα, ανασφάλεια και το άγχος μεγαλώνουν και μετά διογκώνονται από τις αντιδράσεις των υπολοίπων.

Οι άνθρωποι τώρα που ενεπλάκησαν και σύμφωνα με όσα βλέπουμε και από τις εικόνες, δεν ήξεραν (και δεν όφειλαν να γνωρίζουν) πως να αντιδράσουν σε μια τέτοια κατάσταση. Έκαναν τα περισσότερα πράγματα από αυτά που δεν πρέπει κάποιος να κάνει και έφτασαν ένα σκύλο από το παιχνίδι, στην άμυνα και το στρες. Πιθανόν, λίγο νερό, λίγο φαγητό και ένας περιορισμός με δέσιμο εξ’αρχής μέχρι να διαπιστωθεί τίνος είναι και τι σκύλος είναι (από πλευράς συμπεριφοράς) θα είχε αποτρέψει όλο αυτό τον «τζέρτζελο», διότι περί αυτού πρόκειται και ουδεμία παραπάνω σοβαρότητα είχε (πέρα από τον θάνατο του σκύλου από σφαίρα αστυνομικού).

Στην ίδια θέση βρίσκονται πολλές φορές και ιδιοκτήτες σκύλων που αγνοούν τις συμπεριφορές και τα ένστικτα του σκύλου και βρίσκονται «μπλεγμένοι», ακόμα και δαγκωμένοι.

Για πολλούς, λοιπόν, δεν αποτελεί μυστήριο το τι έγινε σε εκείνο το βενζινάδικο, δεν είναι τόσο παράξενη, ανεξήγητη και «απόκοσμη» η συμπεριφορά αυτού του σκύλου και σίγουρα δεν είναι η δική του παρουσία που προκάλεσε «το κακό». Αυτό προκλήθηκε από την μόνιμη παρουσία της άγνοιας και την πολύ συχνή παρουσία του πανικού, του φόβου και της ανευθυνότητας. Αυτοί είναι οι υπεύθυνοι και το πιο βαρύ τίμημα το πλήρωσε ο σκύλος με την ζωή του. Για άλλη μια φορά τιμωρήθηκε το θύμα και όχι ο θύτης και για άλλη μια φορά δεν αναδεικνύονται οι πραγματικοί «φταίχτες», τα πραγματικά αίτια για να μην επαναλαμβάνονται τέτοια περιστατικά. Είναι στο χέρι μας να τα μειώσουμε στο ελάχιστο, αν όχι να τα εξαλείψουμε και το όπλο δεν είναι πυροβόλο, αλλά η σωστή ενημέρωση.

Ο σκύλος είναι ένα ζώο που βάσει ενστίκτου είναι «άγριο», έχει δηλαδή χαρακτηριστικά επιθετικότητας τα όποια είναι (ή ήταν) απαραίτητα για την επιβίωση του.

Η επιθετικότητα χρειαζόταν στο σκύλο για να κυνηγήσει, για να υπερασπιστεί τον εαυτό του και την περιοχή του από άλλα ζώα, για να υπερασπιστεί την λεία του ή ακόμα και για να υπερασπιστεί την οικογένεια του.

Η επιλεκτική εκτροφή, μέσα στα χρόνια, προσπάθησε να ελαχιστοποιήσει ή και να κατευθύνει αυτά τα ποσοστά επιθετικότητας που φυσιολογικά «κουβαλά» ο σκύλος. Σίγουρα όμως είναι ένα χαρακτηριστικό (η επιθετικότητα) που δεν μπορούμε να το «παραμερίσουμε» εντελώς και να το αφαιρέσουμε από την «φύση» του ζώου (μάλλον δε θα έπρεπε κιόλας).

Οι σκύλοι είναι ζώα που «εν δυνάμει» μπορούν να προκαλέσουν «ζημιά» με το δάγκωμα τους ή γενικότερα με μια επίθεση τους. Κάτι που ήταν ή είναι απαραίτητο για την επιβίωση και διατήρηση του είδους τους. Αυτό βέβαια δεν πρέπει να φέρνει εμάς, τους ιδιοκτήτες και λάτρεις των σκύλων, σε εντελώς μειονεκτική θέση ή και σε αδυναμία ελέγχου ενός σκύλου.

Υπάρχουν πολλοί και ποικίλοι τρόποι που μπορούν να μας βοηθήσουν να αποφύγουμε τις επιθετικές εξάρσεις ενός σκύλου ή ακόμα να τις αναγνωρίσουμε, να τις διαχειριστούμε και να τις ελέγξουμε.

Δύο από τους «βασικότερους τύπους» επιθετικότητας είναι αυτοί της επιθετικότητας σε «ξένους» ή αγνώστους (1) και της επιθετικότητας προς τα μέλη της οικογένειας ή τους οικείους (2).

Ένας σκύλος που είναι ή θα είναι επιθετικός σε νέα και άγνωστα πρόσωπα ή ζώα και καταστάσεις, είναι αυτός που είναι πάντα στρεσαρισμένος και σε εγρήγορση όταν βρίσκετε σε «άγνωστα νερά». Είναι αυτός που δεν μπορεί να σταθεί σε «μια μεριά», που είναι έτοιμος να πηδήξει σε κάθε ήχο ή κάθε νέο ερέθισμα. Είναι ο σκύλος που βλέπει μια πιθανή απειλή σε κάθε τι καινούργιο.

Η λύση και το «κλειδί» σε όλα αυτά λέγεται «κοινωνικοποίηση». Δηλαδή εισαγωγή από μικρή ηλικία, σε όσο δυνατόν περισσότερα νέα ερεθίσματα, με όσο το δυνατόν πιο ήπιο, ελεγχόμενο και σταδιακό τρόπο.

Ο σκύλος ή καλύτερα, το κουτάβι θα πρέπει να εισάγεται εξ’αρχής στα ερεθίσματα της κοινωνίας και του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα καλεστεί να ζήσει και να λειτουργήσει.

Τα ερεθίσματα μπορεί να είναι ήχοι, εικόνες, άνθρωποι, ζώα ή ακόμα και ολόκληρα «σενάρια» καταστάσεων με τα οποία ο σκύλος πρέπει να νιώθει άνετα και να έχει αυτοπεποίθηση.

Αυτά μπορεί να γίνουν και μέσα από «μαθήματα εκπαίδευσης» με την βοήθεια επαγγελματιών, αλλά σίγουρα δε θα πρέπει να περιορίζονται εκεί. Θα πρέπει με τον σκύλο μας να ζούμε μαζί και να του «δείχνουμε» πως είναι ασφαλής μαζί μας απέναντι σε οτιδήποτε.

Σημαντικό βέβαια είναι όλα αυτά να γίνουν σταδιακά και όχι όλα μαζί και βιαστικά διότι μπορεί να έχουμε αποτέλεσμα αντίθετο από το επιθυμητό.

Η επιθετικότητα προς τα οικεία πρόσωπα τώρα, έχει άλλες «πηγές». Μιλάμε για μια προσπάθεια του σκύλου να υπερασπιστεί τα «κεκτημένα» του, τις «πηγές» (resources) του απέναντι σε ένα πιθανό «κίνδυνο» (εσάς ή μέλη της οικογενείας σας).

Αυτή η συμπεριφορά είναι γνωστή και ως resource guarding κάτι πολύ συνηθισμένο και «φυσιολογικό» για τα σκυλιά.

Σημάδια αυτής της συμπεριφοράς είναι το γρύλισμα όταν περπατάτε κοντά σε παιχνίδια του ή το φαγητό του, έντονο ή «καχύποπτο» κοίταγμα, κλπ.

Ο λόγος που μπορεί να έχουμε εμφάνιση ή υπερβολή αυτής της συμπεριφοράς είναι γιατί ο σκύλος μας έχει πάρει εσφαλμένη εικόνα της «αγέλης» του.

Σαν αγελαίο ζώο που είναι ο σκύλος, έχει μάθει και είναι «προγραμματισμένος» να λειτουργεί κάτω από ξεκάθαρες και συγκεκριμένες παραμέτρους. Δεν υπάρχουν «γκρίζες ζώνες».

Ο σκύλος «διαβάζει» και επικοινωνεί, με βάση τους παραπάνω γενικούς κανόνες, με την «γλώσσα του σώματος» κυρίως. Πολλές φορές τα μηνύματα που εμείς περνάμε μέσα από αυτή την μορφή επικοινωνίας είναι εκ διαμέτρου αντίθετα από αυτά που θέλουμε ή πρέπει να περάσουμε.

Δε θα πρέπει να παρεξηγήσουμε τα παραπάνω με χρήση «βίας» ή «σκληρής επιβολής»… είναι κυρίως μια μορφή επικοινωνίας «ξεχασμένη» από εμάς, τους ανθρώπους αλλά πολύ χρήσιμη ακόμα και για τις δικές μας διαπροσωπικές σχέσεις μια που είναι και πιο «ειλικρινής».

Ακόμα και σε αυτό το επίπεδο, θα πρέπει να «δουλεύουμε» με τον σκύλο μας από νωρίς, από την «νηπιακή» ηλικία και θα πρέπει να προσέχουμε και τον ίδιο. Δηλαδή, πως εκείνος προσπαθεί να επικοινωνήσει τα όποια μηνύματα του και πως καταφέρνει να παίρνει αυτό που ζητά από εμάς ή άλλους.

Σημαντική βοήθεια σε αυτές τις περιπτώσεις είναι και η εκπαίδευση βασικής υπακοής, αλλά και το παιχνίδι με την μορφή του «είναι αποδοτικό και συμφέρον να κάνεις αυτό που θέλω».

Πρέπει, επίσης, από πολύ μικρή ηλικία να επιδιώκουμε την σωματική επαφή με το σκύλο μας. Το χάδι, την αγκαλιά, το «χτύπημα» στο κεφάλι. Ακόμα και το «σκληρό» (physical) παιχνίδι, μέσα από το οποίο θα «ψυχολογήσουμε» αλλά και θα εκπαιδεύσουμε το σκύλο μας.

Σενάρια κτηνιατρικής εξέτασης ή μιας εξέτασης από κριτή σε έκθεση μορφολογίας θα πρέπει να γίνονται και να «προβάρονται» από μικρή ηλικία και πριν να είναι απαραίτητα και αναπόφευκτα. Όλα αυτά θα πρέπει να έχουν «ευτυχή» και ευχάριστη κατάληξη για τον σκύλο μας (παιχνίδι, λιχουδιά, χάδια, βόλτα, κ.α.).

Όσο μεγαλώνει ο σκύλος σε ηλικία, όσο εδραιώνονται τα προβλήματα και όσο συσσωρεύονται οι κακές εμπειρίες τα πράγματα γίνονται όλο και δυσκολότερα.

Κάποιοι νομίζουν πως αυτό δεν μπορεί να συμβεί ποτέ σε αυτούς σαν ιδιοκτήτες ή ότι η φυλή του σκύλου τους δεν έχει τέτοια θέματα ή ακόμα πως το μέγεθος του σκύλου τους είναι «αμελητέο», αλλά όπως σε πολλά πράγματα έτσι κι εδώ «Better safe then sorry»…

Ο Γιώργος μόλις είχε πάρει τον Απάτσι, ένα κουταβάκι 9 μηνών ράτσας American Pit Bull Terrier και τον είχε βγάλει την πρώτη του βόλτα. Με τα αυτιά του να αιωρούνται ανέμελα και το βλέμμα του Γκούφυ ήταν ο αποδέκτης πολλών βλεμμάτων. Σε κάποια στιγμή ένα κοριτσάκι τον πλησίασε και τον χάιδεψε στο κεφάλι… «Μαμά κοίτα ένα κουταβάκι;»

Η μαμά πλησίασε και αναφώνησε «Αυτό δεν είναι κουταβάκι!…Είναι Πιτ Μπουλ!…Έλα εδώ γρήγορα!».

Η Βίκυ, μετά από αρκετό ψάξιμο και αναμονή, πήρε στα χέρια της το Cane Corso κουταβάκι της. Μαύρο,γυαλιστερό τρίχωμα και λαμπερά μάτια.

Σε μια επίσκεψη σε φιλικό σπίτι και ενώ είχε πάρει μαζί και τον Cezar, κάποιος σχολίασε «Αυτός ο σκύλος θα σε φάει ζωντανή!».

Όλοι όσοι έχουμε ή είχαμε σκυλιά που ανήκουν σε φυλές «δυναμικές» και έχουν χαρακτηριστεί «επικίνδυνα», έχουμε ακούσει παρόμοια σχόλια.

Το θέμα είναι τι μπορούμε να κάνουμε για να αλλάξουμε αυτή την άποψη ή έστω να διασφαλίσουμε ένα πιο σίγουρο μέλλον για τις φυλές που αγαπάμε.

1. Ας είμαστε ρεαλιστές

Ας μην αρνούμαστε πεισματικά τα ελαττώματα ή ιδιαίτερα γνωρίσματα της φυλής μας. Σίγουρα πολλές από τις «κατηγορίες» είναι αναληθείς ή υπερβολικές. Οι περισσότερες μάλλον, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αυτά τα σκυλιά ποτέ δεν είναι επικίνδυνα.

Τα APBT, Perro de pressa Canario, Fila Brasileiro, Dogo Argentino, Rottweiler και άλλα πολλά, έχουν εμπλακεί σε σκυλοκαυγάδες και σε επιθέσεις σε ανθρώπους, πολλές φορές με πολύ σοβαρές συνέπειες.

Μιλάμε για πολύ δυνατά σκυλιά, με μεγάλη επιμονή και «ξεροκεφαλιά».

Ας μη κάνουμε τα «στραβά μάτια» στα σημάδια τέτοιων συμπεριφορών και να θυμόμαστε πάντα πως τα σκυλιά αλλάζουν με την ενηλικίωση. Το γλυκούλικο, χαζοχαρούμενο, «φιλειρηνικό» κουταβάκι μπορεί να μην είναι τόσο «διαλλακτικό» όταν θα φτάσει τους 18 μήνες.

Μη παραβλέπετε τα σημάδια επιθετικότητας ως «μικρόελαττώματα» ή απλά να τα σημειώνετε ως λάθη και «βλακεία» του άλλου σκύλου και του άλλου ιδιοκτήτη.

Η συμπεριφορά έχει και κληρονομική διάθεση.

Για αυτό τον λόγο τα Retrievers (Θηραματοφόροι) ανακτούν το θήραμα, τα Pointers (Δείκτες) το δείχνουν και τα κυνηγόσκυλα το κυνηγούν. Τα APBT’s εκτράφηκαν χρόνια για να μάχονται με ταύρους και άλλα σκυλιά, το ίδιο τα Tosa Inu, τα Perro de presa Canario, κ.α. Όπως κάποια εκτράφηκαν σαν man stopers ταυτόχρονα (Fila, Rottweiler, Cane Corso, etc.).

Οι εκτροφείς μπορούν, εάν θέλουν, να μετριάσουν και να ελέγξουν αυτές τις συμπεριφορές μέσα από την επιλεκτική αναπαραγωγή. Για αυτό το λόγο θα πρέπει να ενισχύουμε ΜΟΝΟ αυτούς τους εκτροφείς, που φροντίζουν να έχουν ισορροπημένα σκυλιά.

Βέβαια μην αφήνετε το καλό γενεαλογικό δέντρο και τον έγκριτο εκτροφέα να σας παρασύρει σε μια λανθασμένη αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς. Πάντα πρέπει να έχετε τα «μάτια ορθάνοιχτα».

2. Ας αποφύγουμε τα πάρκα και τις πλατείες με τα πολλά σκυλιά

Είναι υπέροχο ο σκύλος σου να παίζει και να συναναστρέφεται με δεκάδες άλλα σκυλιά, αλλά είναι εξίσου αφύσικο για κάποια ζώα. Στο πάρκο, πέρα από χαρές και παιχνίδια, θα ξεκινήσουν και καυγάδες.

Το APBT σας, Perro de pressa Canario σας, Fila Brasileiro σας κλπ., μπορεί να μην είναι αυτό που θα αρχίσει τον καυγά αλλά σίγουρα θα είναι αυτό που θα τον τελειώσει και με σοβαρές συνέπειες για το άλλο ζώο.

Μπορεί να μοιάζει άδικο το να αφαιρείτε από τον σκύλο σας αυτή την χαρά, αλλά είναι το ασφαλέστερο που μπορείτε να κάνετε για να έχετε καλό μέλλον. Ας περιοριστείτε σε βόλτες με σκυλιά που γνωρίζετε 100%, σε ελεγχόμενα μέρη και με τα «μάτια σας 14».

3. Λάβετε μέτρα

Τι και αν, παρ’ όλες τις προσπάθειες σας, ο σκύλος σας είναι επιθετικός σε ζώα ή ανθρώπους;

Μπορείτε να ρισκάρετε περιμένοντας πως θα εξελιχθεί ή μπορείτε να απευθυνθείτε σε κάποιον επαγγελματία να σας βοηθήσει.

Επίσης βεβαιώνετε πως ο σκύλος σας ΠΟΤΕ δεν κυκλοφορεί ελεύθερος. Βεβαιώνετε πως δεν μπορεί να ξεφύγει από φράκτες, αυλές, μπαλκόνια και να προκαλέσει ατυχήματα και φροντίστε να το κάνετε σωστά γιατί μπορεί να μην έχετε δεύτερη ευκαιρία.

4. Η στείρωση βοηθά

Εκτός από το ότι θα ήταν καλύτερο να στειρώνουμε τα σκυλιά μας για να αντιμετωπίσουμε καλύτερα και το πρόβλημα των παρατημένων, ταλαιπωρημένων, αδέσποτων σκύλων, είναι και μια κίνηση που μπορεί να προσφέρει σε θέματα συμπεριφοράς και επιθετικότητας. Λιγότερη τεστοστερόνη, λιγότερη επιθετικότητα.

Ακόμα και πολλές θηλυκές, που «αγριεύουν» ιδιαίτερα τις μέρες της περιόδου, επωφελούνται από την στείρωση.

5. Πρώιμη κοινωνικοποίηση

Η κοινωνικοποίηση είναι απαραίτητη και σημαντική για κάθε κουτάβι. Ακόμα περισσότερο για τις φυλές που αναφέρομαι.

Οι πρώτοι μήνες της ζωής του κουταβιού και οι πρώτες εμπειρίες του είναι και αυτές που «σημαδεύουν» την εξέλιξη του αργότερα. Αυτοί οι πρώτοι μήνες μπορεί να κάνουν την διαφορά από ένα σκύλο που κινείτε και αντιδρά φιλικά σε άγνωστους ανθρώπους και ζώα, σε ένα σκύλο που είναι φοβικός, ντροπαλός, επιθετικός και απρόβλεπτος.

Ο σκύλος πρέπει να έρχεται σε επαφή με πολλούς ανθρώπους και αρκετά σκυλιά, πάντα κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες.

6. Απαραίτητη η βασική υπακοή

Κάθε σκύλος πρέπει να γνωρίζει βασική υπακοή. Εντολές βασικές, που θα τον καθιστούν ελεγχόμενο. Πολύ περισσότερο φυλές όπως APBT, Perro de pressa Canario, Fila Brasileiro, Rottweiler, κλπ. Τα σκυλιά αυτά μπορούν εύκολα να φοβίσουν κάποιον μόνο και μόνο πηδώντας επάνω του και έτσι να δημιουργήσουν λανθασμένες εντυπώσεις που θα οδηγήσουν σε εχθρική αντιμετώπιση.

Το ότι μοιάζει εύκολη, δε σημαίνει πως είναι κιόλας!

Για αυτό τον λόγο καλό θα ήταν να θεωρούμε πως ένας καλός εκπαιδευτής μας είναι όσο απαραίτητος κι ένας καλός κτηνίατρος.

7. Καλή εντύπωση

Οι άνθρωποι προσέχουν αυτά τα σκυλιά κυρίως όταν κάνουν κάτι «κακό», κάτι που επιβεβαιώνει την φήμη τους. Σιγουρευτείτε πως ο σκύλος σας δίνει το καλό παράδειγμα!

Μη δίνετε αφορμή για σχόλια και παράπονα προσπαθώντας να επιδείξετε την ρώμη, το ταμπεραμέντο και τις «ικανότητες» του σκύλου σας απέναντι σε άλλα ζώα ή ανθρώπους.

Εσείς και ο σκύλος σας είστε οι πρεσβευτές της φυλής και αυτό σημαίνει extra ευθύνη και μεγάλη προσοχή.

Να επιδυκνείετε το πόσο ισορροπημένο και καλό χαρακτήρα έχει ο σκύλος σας, χωρίς να τον αφήνετε να γρυλίζει, αγριεύει, γαβγίζει προς τρίτους για να δείξετε τις «ικανότητες» του.

Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται τον φόβο προς τα σκυλιά, χρειάζονται τον σεβασμό και την αγάπη.

8. Ασχοληθείτε!

Ασχοληθείτε με τον σκύλο σας σε σπορ ή άλλες δραστηριότητες.

Διοχετεύστε την ενέργεια του, σωστά και ελεγχόμενα και απασχολήστε το πνεύμα και το σώμα του όσο το δυνατόν περισσότερο. Επίσης, πολύ καλή ιδέα, για σκυλιά με «φήμη», είναι η ενασχόληση με κοινωφελής δραστηριότητες, όπως επισκέψεις σε ιδρύματα, σχολεία, νοσοκομεία και η δραστηριοποίηση σε φιλοζωικές οργανώσεις.

9. Καταδικάστε και καταγγείλετε

Υπάρχουν πολλές πιθανότητες, όταν κατέχετε μια τέτοια φυλή, να σας πλησιάσουν άνθρωποι που ασχολούνται ή θα ήθελαν να ασχοληθούν με κυνομαχίες ή άλλου τέτοιου είδους παράνομες και επικίνδυνες δραστηριότητες.

Μην αφήνετε το θέμα έτσι!

Υπάρχουν τρόποι να «κινηθείτε» και να δώσετε ένα ισχυρό πλήγμα σε τέτοιες δραστηριότητες που μόνο κακό έχουν να κάνουν στην φυλή που αγαπάτε.

10. Διαδώστε το!

Προσπαθήστε να ενημερώνετε και άλλους για την ευθύνη που έχουν απέναντι σε τέτοια σκυλιά. Αποτρέψετε άπειρους ανθρώπους ή ακατάλληλους στο να αποκτήσουν ένα τέτοιο σκύλο. Προσπαθήστε να ενημερώνετε με κάθε δυνατό τρόπο (media, internet, συζητήσεις, σεμινάρια) και με υπομονή και επιμονή.

Αυτοί είναι 10 τρόποι που μπορείτε να βοηθήσετε τις φυλές που πραγματικά αγαπάτε.

Σίγουρα υπάρχουν και άλλοι, αλλά είναι μια καλή αρχή!